​De wapenspreuk of lijfspreuk
external image dsc?s=obj&c=getobject&objectid=5239
Foto van het Koninklijke wapen
Foto van het Koninklijke wapen
Verkleinen
De voorstellingen in het Koninklijke wapen zijn afkomstig van drie andere wapens:
  • Het devies Je Maintiendrai (Ik zal handhaven) is ontleend aan het wapen van het Huis Chalon (zie geschiedenis).
  • De leeuw komt uit het wapen van het Huis Nassau.
  • Het zwaard en de pijlenbundel die de leeuw vasthoudt, zijn afkomstig van de Statenleeuw. Deze staat op het wapen van de Staten-Generaal tijdens de Republiek van de Verenigde Nederlanden (17e en 18e eeuw). De zeven pijlen staan voor de zeven provinciën. De pijlen symboliseren ook samenwerking: de afzonderlijke pijlen zijn kwetsbaar, maar samen vormen zij een grote kracht.
Aan het wapen zijn kronen toegevoegd om de Koninklijke waardigheid van het Huis Oranje-Nassau uit te drukken, alsmede de Koningsmantel.

De wapenspreuk
De wapenspreuk is ook wel lijfspreuk, wapenkreet, motto, devies of legende genoemd.
Korte, krachtige kernachtige zinnen of 1 woord vaak in het Latijn maar ook in landstaal.

Je Maintiendrai

't Is Frans het betekent: Ik zal handhaven

In 1544 erfde de jonge graaf Willem van Nassau de bezittingen van zijn achterneef Renè van Chalons,
waaronder het prinsdom Oranje.
Het geslacht Chalons voerde als wapenspreuk: "Je Maintiendrai Chalons".
Prins Willem van Oranje, zoals hij zich na de erfenis mocht noemen, nam deze lijfspreuk over,
maar verving Chalons door Nassau: "Je Maintiendrai Nassau".
Dat wil zoveel zeggen als: ik zal mijn huis Nassau handhaven,
Ik zal opkomen voor de rechten van mijn geslacht.
Op verschillende afbeeldingen van de prins is deze lijfspreuk ook vermeld.

Herhaaldelijk gebruikte Oranje deze lijfspreuk in een ruimere betekenis.
Zo schreef hij in een brief uit 1562:

Je maintiendrai la vertu et noblesse Ik zal handhaven de deugd en adeldom
Je maintiendrai de mon nom la haultesse Ik zal handhaven de hoogheid van mijn naam
Je maintiendrai I'honneur, la foy,la loi Ik zal handhaven de eer, het geloof, en de wet van God,
De Dieu, du Roy, de mes amis et moy van de Koning, van mijn vrienden en mij.

In latere jaren liet hij het 'Nassau' helemaal weg, en werd de spreuk eenvoudig 'Je maintiendrai'.
De nakomelingen van de prins hielden deze spreuk ook.
Sinds 1813 is het de wapenspreuk van Nederland en komt het dus overal voor waar het rijkswapen op
afgebeeld is, zoals koninklijk briefpapier, de voorkant van ons paspoort en op verschillende militaire
emblemen en wapenschilden.
De landmacht verandert deze spreuk:' Ik zal handhaven' weleens voor de grap in: 'Ik zal zandgraven'.

Henrike